Ben Akkerman

1920 - 2010
Klik op een kunstwerk voor meer informatie

Ben Akkerman (1920-2010) behoort, samen met Jan Schoonhoven, tot een van de belangrijkste en invloedrijkste vertegenwoordigers van de fundamentele schilderkunst in Nederland. Toch heeft het enige tijd geduurd voordat zijn rol in de Nederlandse kunst betekenis krijgt.

Hij begint zijn loopbaan – op zijn zestiende – namelijk bij de gemeente Enschede. En hij zal 46 jaar ambtenaar in dienst van de gemeente Enschede blijven. Akkerman kiest bewust voor de zekerheid van een vast inkomen, maar de kunst speelt altijd een grote rol in zijn leven. Al op jonge leeftijd bezoekt hij Rijksmuseum Twente waar hij vooral onder de indruk raakt van landschapschilders als Ruysdael en Van Goyen.

Akkerman is autodidact en schildert in zijn vrije tijd – zelfs als hij tijdens zijn lunchpauzes naar huis gaat. Hij doet dat aanvankelijk gewoon in de woonkamer, en later, als hij met zijn vrouw naar een appartement in Enschede verhuist, in een kamertje van die nieuwe woning. Hij noemt zichzelf dan ook ‘huiskamerschilder’, maar deze ietwat hobbyachtige kwalificatie doet hem absoluut geen recht. Akkerman is dus een laatbloeier. Pas in 1973 heeft hij zijn eerste museale tentoonstelling, in het Stedelijk Museum in Amsterdam. Hij is dan al 53 jaar.

Aanvankelijk speelt het landschap een grote rol in zijn werk, vooral de bomen, akkers en alles wat hij ziet in zijn directe omgeving, maar gaandeweg worden zijn schilderijen abstracter. Het gaat hem om lijnen en kleur, om sfeer en licht. Naarmate zijn carrière vordert, worden zijn doeken steeds ingetogener, steeds soberder. Hij houdt van de leegte in een schilderij, zo zei hij eens in de Volkskrant: ‘Ik wil steeds soberder worden. Als ik zo’n leeg doek zie, nog helemaal onbewerkt, dat zo mooi strak over het paneel ligt, denk ik wel eens, dat is toch eigenlijk ook prachtig, zo’n heel leeg schilderij…’

Na zijn pensionering in 1982 heeft hij eindelijk de rust en de tijd om zich volledig aan de schilderkunst te wijden. Hij schildert voornamelijk met sneldrogende acrylverf. Olieverf gebruikt hij zelden. Bijzonder aan zijn werkwijze is dat hij de aangebrachte verflagen weer weg schuurt om ze vervolgens opnieuw dun en transparant aan te brengen. Dat geeft zijn doeken een verfijnde verfhuid.

Akkerman staat ook bekend om andervormige doeken; zo gebruikt hij onder meer achthoeken, onregelmatige vierhoeken en de ruitvorm.

Akkerman heeft een bijzondere band met Kunstmuseum Den Haag (voorheen het Gemeentemuseum). De Twentse kunstenaar heeft aan het begin van de eeuw een groot aantal tekeningen, schilderijen en foto’s aan het museum geschonken. Ook in andere musea in Nederland is Akkerman goed vertegenwoordigd. Zo hebben Rijksmuseum Twenthe, Boijmans Van Beuningen en het Stedelijk Museum Amsterdam werken van Akkerman in hun collectie.