Hendrik Johannes Weissenbruch

1824 - 1903
Klik op een kunstwerk voor meer informatie

Hendrik Johannes (J.H.) Weissenbruch het Hollandse landschap
De ontwikkeling van Jan Hendrik Weissenbruch tot een van de toonaangevende kunstenaars van de Haagse School met zijn prachtige vrije vertolkingen van het Hollandse landschap, verliep zeer geleidelijk. In de jaren veertig werd hij opgeleid door de nu vrijwel vergeten Gelderse schilder Johannes Löw, Andreas Schelfhout en de Haagse stadsgezichten- en decorschilder Bartholomeus Johannes van Hove.

Aanvankelijk maakte Jan Hendrik Weissenbruch panoramische landschappen die duidelijk geïnspireerd waren op het werk van zijn tweede leermeester, bij wei hij overigens maar kort was. Door hun nadruk op weelderige boomgroei en vergezichten over het vlakke land met hoge luchten tonen die werken ook een sterke verwantschap met schilderijen uit de zeventiende eeuw door kunstenaars als Jacob Ruysdael. Met de jaren zou Weissenbruch evenwel een nieuwe weg inslaan. Wat hij eerder probeerde te benaderen in weidse panorama’s, vond hij nu in geconcentreerde verbeeldingen van het ruime Hollandse polderland met zijn riviertjes, vaarten en slootjes. In de jaren tachtig zou hij doorbreken bij het grote publiek met landschapsimpressies waarin ruimte, licht en lucht de boventoon voeren.

De aquarellen van Jan Hendrik Weissenbruch
Weissenbruch was een hartstochtelijk aquarellist. In 1866 werd hij lid van de Société Belge des Aquarellistes in Brussel en in 1876 van de Haagse tegenhanger ervan, de Hollandsche Teekenmaatschappij. Deze beide verenigingen hadden als doel de erkenning van de aquarel als zelfstandig kunstwerk te bevorderen door jaarlijks tentoonstellingen waar gelegenheid was de waterverftekeningen te kopen. De grote populariteit vanaf de jaren tachtig van Jan Hendrik Weissenbruch zijn aquarellen is voor een groot deel aan deze exposities te danken. Critici roemden de vlotheid, zorgeloosheid en opgetogenheid die erin aan de dag gelegd leken.

Niets was echter minder waar. Weissenbruch was vaak eindeloos in de weer met zijn aquarellen. Hij hield ze soms lang in portefeuille om ze later nog verder te kunnen bewerken. Die gewoonte en het feit dat de kunstenaar zelden dateerde, maakt het lastig om een chronologie in zijn werk aan te brengen.

Jan Hendrik Weissenbruch schilderde aanvankelijk alleen de omgeving van Den Haag, Haarlem en Arnhem. Vanaf de jaren zestig verlegde hij zijn aandacht naar landschappen in de buurt van Boskoop, Gouda, Delft en Schiedam. Vanaf 1875 verbleef de kunstenaar vaak in gezelschap van andere schilders van de Haagse School in de waterrijke omgeving van de Nieuwkoopse Plassen en Noorden. In de laatste jaren van zijn leven vertoefde hij ook regelmatig in het Limburgse Houten.